Dagelijks leven in Oeganda

Dagelijks Leven in Oeganda - De verkeerde kant
Gisteren stak ik de Owen Falls Dam over, zoals ik elke dag na het werk op kantoor doe, op weg naar mijn huis in Njeru. Mijn huis ligt als het ware aan “de verkeerde kant van het spoor”. Ik zeg dat omdat de meeste westerse zendelingen in deze regio hutje mutje in Jinja Town blijken te wonen, slechts van onze kant gescheiden door twee oude bochtige asfaltwegen die hun weg slijpen door een doolhof van samengestelde muren met prikkeldraad. Met slechts een dunne brug en een grote rivier tussen ons en hen hebben wij het gevoel een beetje kwetsbaar te zijn omdat we naast het dorp wonen dat riekt naar IDP kampomstandigheden. Het zijn deze omstandigheden, samen met de menselijke neiging tot zondigen, die tot wanhoop en misdaden leiden. En dit “kind”, gewikkeld in een gehavende geurende deken geweven met draden van riool, ziekte, honger en verslaving, zoogt op onwetendheid en weigert te spenen.

Interessant genoeg heet deze sloppenwijk “Acholi Village”, terwijl de meeste dorpelingen Dinka zijn uit Zuid- Soedan en niet Acholi uit het noordwesten van Oeganda, ook wel bekend als de West-Nijl. Hoe dan ook, soms terwijl we erdoorheen rijden, maken een of twee jongelui een gebaar alsof ze met hun vingers hun keel doorsnijden en schreeuwen dan “Keal da muzungu” (Dood de blanke man). Dat is best griezelig, maar het ergste is wanneer een vier- of vijfjarig jongetje hetzelfde gebaar maakt. Zo’n jongetje, nog steeds gevuld met een transparant geweten, voert dat aangeleerde ritueel feilloos uit en rent dan vervolgens weg. Nu is hun geweten nog transparant, maar het zal snel troebel worden en niet veel later boos en ondoorgrondelijk. Een ding is zeker, ze leren zo ”mannen” te worden net als hun oudere broers en hoogst waarschijnlijk overleden vaders. Indien ze niet in de gevangenis of in de goot belanden, hebben die jongens een kleine groep overgebleven “mannen” om van te “leren”. Ondertussen staan die kleintjes (op een goede dag) in hun versleten roodbruine, met ontlasting bevlekte korte broek, of gewoon naakt, “muzungu bye!” te schreeuwen (“geef me een snoepje”) of ze zeggen helemaal niets en gooien gewoonweg kleine stenen op mijn truck.

Dagelijks Leven in Oeganda- De mannen
Vaders en grootvaders? Er leeft een handjevol gebroken oudere mannen onder de vrouwen en kinderen die niet zo inactief zijn als de jongere generatie. Deze mannen luieren niet, maar lopen toch havenloos dronken op zoek naar wat meer eigengemaakt brouwsel; een drab dat de plaatselijke dames op plastieken zeilen uitspreiden als een soort dekens en onder de equatoriale zon naast de modderige, stoffige ,onverharde weg te drogen leggen. Natuurlijk is het niet uitzonderlijk dat een van deze mannen, in een poging te ontsnappen aan zijn werkelijkheid, een slechte lading van waragi (lokale gin) tot zich neemt en zichzelf op deze manier tot dodens toe vergiftigt. Maar dat lijkt zijn lot te zijn en afhankelijk van zijn familie en zijn status, wat weer afhankelijk is van zijn leeftijd, wordt hij al dan niet in een doodskist begraven. En als de buizerds, of zelfs een heksendokter, hem niet eerst vindt, zal hij zeker een paar meter in een gat worden gedumpt en daarna worden bedekt met hetzelfde type aarde als het leem waar zijn met riet bedekte hut van is gemaakt.

De jongere mannen zitten hutje mutje met z’n vijven of zo op een van de vier korte gammele vette houten banken als ze niet werken, en werken doen ze nooit. Ik vraag me vaak af waarom die gebogen banken nooit knappen, maar op de een of andere manier doen ze dat nooit. Zelf als ik erop ga zitten knappen ze nooit. Ik benadruk vijf mannen per bank, want volgens mijn westelijke ruimtelijke instelling behoren er slechts twee mannen op een bank te zitten. Alhoewel, de bouwkwaliteit van die banken is voor een westerling niet eens zitwaardig. Voor de westerling tarten zij de natuurwetten…hier in Uganda is dat niet het geval. Misschien zie ik God zo wel een van Zijn eigen natuurwetten herschrijven, het symbool van zijn onophoudelijke medeleven dat hij de mensheid toont. Een wereld die dit zeker niet verdient.

Waarom denken deze mannen dat ze de banken moeten delen met zoveel anderen? Het wordt in ieder geval niet door de kerk opgelegd, ook niet door school of door hun werkgever. Ze spelen een bordspel de hele dag door, dan in dag uit. Dan, wanneer de gelovige kerkgangers naar de kerk gaan, meestal niets meer dan een geïmproviseerde hut, blijven de jonge mannen gericht op hun bordspel zonder ook maar op te kijken. De kerkgangers zijn de vrouwen: sommige van hen zijn dezelfde vrouwen die het gistige gierstbier voor de mannen bereiden, anderen zijn prostituees die bij de plaatselijke brouwerij werken, sommige vrouwen dragen ondervoede, roodzwarte kinderen op hun rug in een soort deken omslag. Kinderen die zelf kunnen lopen volgen achteraan. Zo loopt die stoet door het modderkleurige gras naar de kerk die achter hun eigen krakkemikkige hutjes staat…. naast de geïmproviseerde latrines (gaten in de grond), die gebouwd zijn in dezelfde architectuur als de in elkaar geflanste kerkhut. Maar de jonge mannen? Soms vraag ik me af of ze zelfs hebben gemerkt dat hun kinderen er niet meer zijn.

Dagelijks leven in Oeganda - De vrouwen en kinderen
Wat een zootje! De dakloze k’jong kinderen eten wat ze kunnen vinden in de vuilnishoop waaruit de derde wereld bestaat, onder het genot van een snuifje benzinedampen. Zij doen dit zij aan zij met de prostituees die alle hoop hebben opgegeven en die op straat werken in een met aids besmet land; de volwassen mannelijke opium verslaafden, die op de een of andere manier nog kunnen lopen ondanks de comateuze toestand waarin ze verkeren, die van de ene vuilnisstapel halfnaakt of zelfs naakt naar de andere vuilnisstapel lopen op zoek naar voedsel; de krankzinnigen die voor de auto’s gaan lopen waardoor sommigen worden aangereden, maar anderen (nog) niet, en de baby’s die in het modderige riool spelen van de door moslims gedomineerde marktplaats, waar ik mijn lunch koop voor 50 cent… als ik één voorspelbare routine heb, dan is dit het wel. Ja, dit is één dag of zo uit het leven van niet alleen mezelf, maar ook dat van mijn familie. Maar wat nog erger is, is dat dit “de orde van de dag” is voor vele miljoenen Oegandezen die niet met een reisvisum zijn geboren dat goed is voor vrijwel elk land ter wereld. Ze zitten vast.

Praat over ons:

Volg ons: